สเตมเซลล์ของทารก สามารถช่วยรักษาแม่ได้จริงหรือ? - Science Illustrated Thailand
S. GSCHMEISSNER/SPL/Getty images Getty, Mikkel Juul Jensen

สเตมเซลล์จากทารกในครรภ์เข้าสู่ร่างกายแม่ได้อย่างไร? แล้วสเตมเซลล์ที่หลุดเข้าไปในตัวแม่ สามารถช่วยซ่อมแซมอวัยวะที่บาดเจ็บได้หรือเปล่า?

ในระหว่างการตั้งครรภ์ แม่และทารกจะมีการแลกเปลี่ยนเซลล์ระหว่างกันผ่านทางรก ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า ร้อยละ 80 ของผู้หญิงที่เพิ่งคลอดทารกเพศชายจะมีเซลล์ที่มีโครโมโซม Y อยู่ในร่างกาย ส่วนใหญ่เซลล์พลัดถิ่นเหล่านี้จะไหลเวียนอยู่ในกระแสเลือดของแม่ และถูกกำจัดโดยระบบภูมิคุ้มกันภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง แต่เซลล์ทารกบางส่วนก็จะฝังอยู่ในเนื้อเยื่อของแม่และพัฒนาจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของร่างกายแม่ไปโดยถาวร ในทางตรงกันข้ามเซลล์ของแม่ก็อาจจะเข้าไปอยู่ในตัวของทารกได้เช่นกัน และก็มีโอกาสที่จะเล็ดลอดไปสู่รุ่นหลานหรือลูกของลูกได้ด้วย อาจจะกล่าวได้ว่าร่างกายของมนุษย์เราทุกคนมีเซลล์จากหลายรุ่นอยู่ปะปนกันรุ่นละนิดละหน่อย

การศึกษาในมนุษย์และการทดลองในหนูสาธิตให้เห็นว่า เซลล์ของตัวอ่อนในครรภ์สามารถเข้าไปฝังอยู่ในตับไตและต่อมไทรอยด์ของแม่ เซลล์เหล่านี้เติบโตและทำงานตามหน้าที่ของอวัยวะที่มันอยู่ได้เหมือนเซลล์ปกติ นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่ามันเป็นเซลล์ที่พัฒนาจากสเตมเซลล์ของทารกที่หลุดเข้ามาสู่ร่างกายแม่ผ่านทางรก ร่างกายของแม่อาจใช้ประโยชน์จากสเตมเซลล์เหล่านี้ในการซ่อมแซมอวัยวะหรือเนื้อเยื่อที่บาดเจ็บเสียหาย

อย่างไรก็ตาม การแลกเปลี่ยนเซลล์ระหว่างแม่กับทารกในครรภ์ ก็สามารถทำให้เกิดภาวะภูมิคุ้มกันต้านตนเอง (autoimmune disease) บางชนิดได้ แต่งานวิจัยบางชิ้นก็ชี้ว่า สเตมเซลล์อาจจะช่วยป้องกันแม่จากโรคภูมิคุ้มกันบางอย่างได้ การศึกษาในกลุ่มตัวอย่าง ซึ่งประกอบด้วยผู้หญิงที่เคยมีประวัติตั้งครรภ์บุตรชายพบว่า ผู้หญิงที่เป็นโรคต่อมไทรอยด์อักเสบ จะมีเซลล์เพศชายปะปนอยู่ในต่อมไทรอยด์เยอะกว่าผู้หญิงทั่วไป

สเตมเซลล์ธรรมชาติจากลูกสู่แม่

ว่าที่คุณแม่สามารถได้รับสเตมเซลล์จากทารกของเธอผ่านทางรก สเตมเซลล์เหล่านี้จะอพยพไปยังอวัยวะต่างๆ ของแม่ เช่น ตับ และไต ซึ่งพวกมันสามารถเติบโตและซ่อมแซมเนื้อเยื่อส่วนที่เสียหายได้ เรียกว่าเป็นการรักษาด้วยสเตมเซลล์ที่ลูกส่งให้แม่ก็ได้

1. ระหว่างการตั้งครรภ์ สเตมเซลล์ของทารกสามารถอพยพเข้าสู่อวัยวะภายใน ของแม่โดยผ่านทางรก

2. เมื่อทารกคลอดออกมา ร่างกายของแม่ก็จะมีเซลล์ของลูกปะปนอยู่ในร่างกาย ในขณะที่ลูกก็จะมีเซลล์ของแม่เช่นกัน

3. เมื่อเด็กสาวโตขึ้นและตั้งครรภ์ ในรุ่นหลาน ร่างกายของเธอก็จะมีเซลล์ถึงสามรุ่นอยู่ในตัว

เซลล์ของลูกอาจทำให้แม่ป่วยได้

ในบางกรณีที่พบได้ไม่มากนัก ระบบภูมิคุ้มกันของแม่กลายเป็นว่า สเตมเซลล์ของทารกเป็นสิ่งแปลกปลอมและเข้าจู่โจม หากเกิดการต่อต้านสเตมเซลล์ในสมอง แม่ก็อาจจะเกิดโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (sclerosis) ได้

Alamy/ImageSelect

*โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง เกิดจากปลอกหุ้มเซลล์ประสาท ที่เรียกว่าปลอกไมอีลินถูกทำลายเสียหาย

Related Post

สเตมเซลล์ของทารก สามารถช่วยรักษาแม่ได้จริงหรือ?