นักวิทยาศาสตร์กล่าวว่าโรคซึมเศร้าอาจทำให้คุณภาพความจำและทักษะความคิดเสื่อมก่อนวัยอันควร จากการวิจัยการทำงานของสมองและพบถึงสัญญาณที่เลวร้าย โรคซึมเศร้าเกี่ยวโยงกับปัญหาด้านพัฒนาการทางสติปัญญา และหากเป็นโรคซึมเศร้ตอนอายุมากอาจเพิ่มปัจจัยเสี่ยงการเกิดโรคอัลไซเมอร์ได้มากขึ้น แต่ยังไม่มีข้อมูลชัดเจนว่าโรคซึมเศร้าทำให้เกิดความเสียหายทางการรับรู้อย่างไร

ความเป็นไปได้ข้อแรกคือ เซลล์สมองสื่อสารกันด้วยการส่งข้อความผ่านสารสื่อประสาทที่จุดประสานประสาท หากสิ่งนี้มีจำนวนมากและแข็งแรงจะทำให้การรับรู้พัฒนาได้ดี แต่หากเกิดความบกพร่องในพัฒนาการด้านการรับรู้ เซลล์จุดเชื่อมต่อประสาทเหล่านี้จะค่อยๆ หดตัวและตายไปในที่สุด โดยนักวิจัยสามารถตรวจนับเนื้อเยื่อเซลล์จุดประสานประสาทได้จากสมองของผู้เสียชีวิตไปแล้วเท่านั้น

อิรินา เอสเตอร์ลิส (Irina Esterlis) นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเยล จึงนำเทคนิคใหม่มาใช้สแกนสมองผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่ยังมีชีวิตอยุ่ และพบว่าความหนาแน่นของจุดประสานประสานมีต่ำกว่าผู้มีสุขภาพดีในวัยเดียวกันมาก ยิ่งความหนาแน่นน้อยเท่าไร อาการของโรคซึมเศร้ายิ่งรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะปัญหาการมีสมาธิและสูญเสียความสนใจในการทำกิจกรรมที่เคยชื่นชอบ 

การทดลองทำกับกลุ่มตัวอย่างหลายช่วงอายุ ทั้งผู้สูงอายุและกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุน้อย ผลการสแกนสมองสนับสนุนทฤษฎีที่ว่า สมองสามารถได้รับความเสียหายตั้งแต่อายุน้อย โรคซึมเศร้าอาจสามารถเร่งให้สมองแก่กว่าวัยได้ แต่การทดลองของเธอทำกับกลุ่มตัวอย่างจำนวนน้อย

โฮเวียร์ อีแวนส์ (Jovier Evans) นักวิทยาศาสตร์จากสถาบันสุขภาพจิตแห่งชาติกล่าวเตือนว่า เพื่อพิสูจน์ว่าโรคซึมเศร้าทำให้พัฒนาการทางสมองเสื่อมลงจริง จำเป็นต้องติดตามดูความหนาแน่นของจุดประสานประสาทในกลุ่มผู้คนจำนวนมาก และติดตามต่อเนื่องตามอายุที่มากขึ้นเพื่อตรวจสอบการทำงานและความผันผวนที่อาจเกิดขึ้นกับผู้มีและไม่มีอาการซึมเศร้าด้วย

เขาจึงวางแผนทำการวิจัยกับกลุ่มที่ใหญ่ขึ้นโดยฉีดสารกัมมันตภาพรังสีที่จะเข้าไปจับตัวกับโปรตีนในถุงน้ำเล็กๆ ที่ใช้รวมตัวอยู่ในช่องว่างระหว่างเซลล์จุดประสานประสาทกับอาสาสมัคร จากนั้นนำไปทำ PET scan (การถ่ายภาพรังสีระนาบด้วยการปล่อยโพซิตรอน) บริเวณที่มีจุดประสานประสาทรวมตัวกันจะปรากฏแสงสว่างขึ้น ทำให้นักวิจัยเห็นความแตกต่างในสมองได้ชัดเจน 

และทางการแพทย์ก็ยังไม่พบหนทางรักษาจุดประสานประสาทที่ได้รับความเสียหาย แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านสมองกล่าวว่าการหาสาเหตุเบื้องต้น เป็นการย้ำเตือนให้เห็นความสำคัญของการรักษาโรคซึมเศร้าอย่างทันท่วงทีเพื่อไม่ให้ผู้ป่วยต้องทนทุกข์ทรมานนานหลายปี

ดร.แมรี ซาโน (Dr.Mary Sano) ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยโรคอัลไซเมอร์เดอะเมานท์ไซนาย (The Mount Sinai) ในนิวยอร์ก เสริมว่าพัฒนาการทางสติปัญญาตามวัยปกติมีกระบวนการซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับปัญหาสุขภาพอย่างเช่น โรคหัวใจ ที่ทำให้ระบบการไหลเวียนเลือดในสมองทำงานช้าลง อาจอธิบายสาเหตุการเกิดโรคซึมเศร้าได้ชัดเจนกว่าจำนวนจุดประสานประสาทที่ลดลง โรคซึมเศร้าไม่ว่าจะเป็นช่วงอายุใดก็ส่งผลต่อสมอง แต่กับผู้สูงอายุอาจเห็นผลกระทบที่ชัดเจนกว่า

นอกจากนี้ยังมีสาเหตุอื่นที่ทำให้สมองแก่กว่าวัย คือเนื้อเยื่อแนวกั้นเลือดและสมองที่ปรกติใช้ป้องกันสสารแปลกปลอมซึมทะลุเข้าไปทำลายสมองนั้นเสื่อมสภาพลง ทำให้เกิดการติดเชื้อเป็นสาเหตุให้พัฒนาการทางสติปัญญาบกพร่องได้ 

ตามผลการวิจัยในห้องแล็บของดาเนียลา คอฟเฟอร์ (Daniela Kaufer) แห่งมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เมืองเบิร์กลีย์ พบโมเลกุลเฉพาะที่เป็นต้นเหตุของปัญหา และทำการพัฒนาต่อไปโดยทำการทดลองกับหนูเพื่อหาทางยับยั้งความเสียหายที่เกิดจากการติดเชื้อ

เอเตียน ไซบิลล์ (Etienne Sibille) จากมหาวิทยาลัยโทรอนโตทำการพัฒนาแบบผสมผสานกำหนดเป้าหมายเพื่อหาคำตอบของตัวรับในสมองที่พบความบกพร่องทั้งด้านอายุสมองและซึมเศร้า การวิจัยกับหนูทดลองพบว่ายังทำให้เกิดความเครียดมากขึ้นและยังสูญเสียความทรงจำ ดังนั้นการทดลองกับมนุษย์อาจต้องรอไปอีกหลายปี

โรคซึมเศร้าทำให้สมองแก่กว่าวัย