ถ้าหากคุณถ่ายรูปแมวหรือเอาไฟฉายส่องไปในป่าตอนกลางคืน ก็จะเห็นดวงตาของสัตว์ลุกวาวน่าขนพองสยองเกล้า อะไรทำให้ดวงตาของสัตว์ส่องแสงสว่างแบบนั้น

แสงที่ส่องสว่างออกมาจากตาของสัตว์เป็นแสงสะท้อนเนื่องจากในลูกตาของแมวและสัตว์หากินกลางคืนหลายชนิดมีชั้นพิเศษที่เรียกว่า เทปตัม ลูซิดัม (tapetum lucidum) อยู่ที่ด้านหลังของจอประสาทตาหรือเรตินา ลักษณะของชั้นสะท้อนแสงเทปตัม ลูซิดัม เป็นชั้นเคลือบบางๆ ที่มีความเหลือบวาวเหมือนกระจกเงา แสงที่สะท้อนจากเทปตัม ลูซิดัม จะไปเสริมแสงที่ผ่านเข้ามาในดวงตา ทำให้เซลล์รับแสงในจอประสาทตารับสัมผัสแสงได้มากขึ้น การมองเห็นในเวลากลางคืนของสัตว์เหล่านี้จึงมีประสิทธิภาพสูงขึ้น นักวิทยาศาสตร์ประเมินว่าแสงสะท้อนจากเทปตัม ลูซิดัม ทำให้แมวมองเห็นในเวลากลางคืนได้ดีขึ้นร้อยละ 40-50

อย่างไรก็ตาม มนุษย์และไพรเมตไม่มีชั้นสะท้อนแสงในดวงตา บางครั้งเราอาจเห็นปรากฏการณ์ “ตาแดง” เกิดขึ้นในภาพถ่ายที่ยิงแสงแฟลชจ้าๆ แต่นั่นเป็นแสงที่สะท้อนออกมาจากเส้นเลือดที่เลี้ยงดวงตา ไม่ใช่เป็นแสงสะท้อนจากชั้นพิเศษอะไร

สีของเทปตัม ลูซิดัม จะแตกต่างกันไปตามชนิดของสัตว์และมุมมองของผู้สังเกต ตาของแมวจะสะท้อนแสงเป็นสีเขียวเหลือง ตาของวัวจะออกเป็นสีฟ้าๆ ส่วนนกหากินกลางคืนบางชนิดมีชั้นเทปตัม ลูซิดัมสีแดง การสะท้อนแสงในดวงตาของปลาหลายชนิดสว่างมากจนใช้ล่อเหยื่อหรือใช้สื่อสารระหว่างเพื่อนร่วมสปีชีส์ได้

เทปตัม ลูซิดัมเป็นอวัยวะที่พบในสัตว์มีกระดูกสันหลังเท่านั้น แต่สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังบางชนิดก็มีชั้นเคลือบตาที่ทำหน้าที่คล้ายๆ กัน เช่น ผีเสื้อกลางคืน อย่างไรก็ตาม ชั้นเคลือบของผีเสื้อกลางคืนเป็นนาโนฟิล์มที่เคลือบดวงตาเพื่อป้องกันการสะท้อนแสง ช่วยให้มันพรางตัวจากนักล่า

ทำไมดวงตาสัตว์ถึงส่องแสงในที่มืด