ทุกคนต่างมี "ข้างที่ถนัด" - Science Illustrated Thailand

ครั้งหนึ่งนักวิทยาศาสตร์เคยเชื่อว่ามนุษย์เป็นสัตว์ชนิดเดียวที่มักใช้ร่างกายข้างที่ถนัดในการทำงานต่างๆ แต่ในระยะหลังเราได้พบเห็นตัวอย่างมากมายว่าสัตว์อื่นก็เป็นเหมือนเรา คำถามที่สำคัญก็คือ ลักษณะพิเศษนี้ปรากฏขึ้นเมื่อใดและอย่างไร

นักวิทยาศาสตร์เคยเชื่อกันอยู่นานหลายทศวรรษว่ามนุษย์เป็นพวกเดียวที่ถนัดขวาและมีสมองอสมมาตร การทำงานแต่ละอย่างถูกควบคุมโดยสมองซีกขวาหรือซีกซ้ายเพียงซีกเดียว เช่นเดียวกับที่เชื่อว่าการใช้ภาษาและการเคลื่อนไหวมือขวาอย่างซับซ้อนเป็นเรื่องเฉพาะสำหรับมนุษย์ รวมถึงความเชื่อว่าทักษะทั้งสองนั้นถูกควบคุมโดยสมองซีกซ้าย และจากความเชื่อเหล่านี้นักวิทยาศาสตร์ยังสรุปว่าการแบ่งสมองออกเป็นสองซีกนั้นถือเป็นจุดกำเนิดมนุษยชาติ หรือสกุลโฮโม (Homo)

แต่ในช่วงหลายปีหลัง นักวิทยาศาสตร์รวบรวมตัวอย่างของสัตว์ที่มีมือข้างถนัดเพียงข้างเดียวได้เป็นจำนวนมาก และมีข้อบ่งชี้ครบถ้วนว่าสัตว์หลายชนิด รวมถึงสัตว์มีกระดูกสันหลังทุกกลุ่มมีสมองอสมมาตรเหมือนมนุษย์ นักวิทยาศาสตร์หลายคน เช่น จอร์จิโอ วาลลอร์ติการ่า นักประสาทจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยเทรนโตในอิตาลี และเลสลี่ย์ โรเจอร์ส นักจิตวิทยาด้านพฤติกรรมจากมหาวิทยาลัยนิวอิงแลนด์ในออสเตรเลียก็ชี้ว่า ลักษณะเฉพาะนี้อาจมีมาตั้งแต่บรรพบุรุษของสัตว์มีกระดูกสันหลังของมนุษย์และสัตว์ ซึ่งมีชีวิตอยู่เมื่อ 500 ล้านปีก่อน

เป็นไปได้สูงว่าสมองอสมมาตรเกิดขึ้นพร้อมกับสัตว์มีกระดูกสันหลังในยุคโบราณบางชนิด เราพบว่าสัตว์เลื้อยคลาน สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์ปีก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมต่างก็มีสมองแบบอสมมาตร และดูเหมือนจะมีการแบ่งหน้าที่ระหว่างสมองสองซีกคล้ายๆ กันด้วย

Did You Know? สัตว์หลายชนิดถนัดขวา

นักวิทยาศาสตร์พบว่าสัตว์มีกระดูกสันหลังหลายกลุ่มมักใช้อวัยวะซีกขวาในการหาอาหารและการกิน

มนุษย์: มนุษย์ราวร้อยละ 90 ถนัดขวา อีกร้อยละ 10 ถนัดซ้าย ส่วนที่ไม่ถนัดข้างใดเป็นพิเศษมีไม่ถึงร้อยละ 1

ลิง: ชิมแปนซีและกอริลล่าชอบใช้มือขวาทำกิจกรรมที่ต้องอาศัยการเคลื่อนไหวที่ละเอียดอ่อน ชิมแปนซีร้อยละ 55 ใช้มือขวาแกะน้ำผึ้งออกจากหลอดหรือใช้หินทุบลูกนัต ร้อยละ 30 ใช้มือซ้าย ที่เหลืออีกร้อยละ 15 ใช้ทั้งสองมือสลับกัน

สัตว์ทะเลเลี้ยงลูกด้วยนม: วอลรัสปัดสิ่งสกปรกออกจากอาหารที่พบบนพื้นทะเลโดยใช้ครีบขวาถึง 8 ใน 10 ครั้ง ส่วนวาฬหลังค่อม 8 ใน 10 ตัวใช้กรามข้างขวาขูดอาหารขึ้นจากพื้นทะเล

สัตว์ปีก: นกหลายชนิดมองหาอาหารโดยใช้ตาขวาเป็นหลัก สัตว์ปีกร้อยละ 90 ไม่ว่าจะเป็นไก่ นกพิราบ หรือนกกระทามักหาอาหารโดยมองไปทางขวา

ถ้าคุณมีสัตว์เลี้ยงที่บ้าน สามารถทดสอบได้ง่ายๆ ว่ามันถนัดข้างไหนมากกว่ากัน

เริ่มที่แมว ที่มักจะใช้อุ้งตีนข้างถนัดหยิบของออกจากกระปุกแยม แมวตัวผู้ชอบใช้อุ้งตีนซ้าย ส่วนตัวเมียชอบใช้อุ้งตีนขวามากกว่า

สุนัขจะกระดิกหางอย่างมีความสุขเมื่อเห็นเจ้าของ ถ้าดูให้ดีจะเห็นว่าหางของมันกระดิกไปทางขวาแรงกว่าทางซ้าย แต่ถ้ามันพบสุนัขแปลกหน้ามันจะเกิดความเครียดและระวังตัว สังเกตได้ว่ามันจะกระดิกหางไปทางซ้ายแรงกว่าทางขวา

ปลาในตู้ปลาอาจสังเกตได้ยากสักนิด แต่ปลาหลายพันธุ์ว่ายไปทางใดทางหนึ่ง เมื่อเจอกับวัตถุที่ไม่รู้จัก ถ้าคุณเลี้ยงปลากระดี่หม้อ (Blue gourami) ซึ่งมีครีบยาว จะสังเกตได้ว่ามันยื่นครีบข้างใดออกไปแตะวัตถุแปลกใหม่ที่ไม่เคยรู้จัก ปลาส่วนใหญ่ถนัดซ้าย

ถ้าสังเกตคางคกจะเห็นว่าส่วนใหญ่ใช้ตีนซ้ายนำอาหารเข้าปาก ส่วนลูกอ๊อดมักเคลื่อนตัวไปทางขวาเมื่อจะโผล่ขึ้นมาหายใจบนผิวน้ำ

สัตว์เลื้อยคลานส่วนใหญ่จะคว้าอาหารที่มันมองเห็นด้วยตาขวา ถ้าคุณเลี้ยงสัตว์เลื้อยคลานไว้ในตู้เลี้ยง สามารถทดสอบได้โดยยื่นอาหารให้มันจากทั้งสองด้าน แล้วดูว่ามันมีปฏิกิริยาอย่างไร

ปลาที่อยู่รวมกันเป็นฝูงจะว่ายไปข้างเดียวกันแทบทุกครั้งเมื่อต้องหลบหลีก ผู้ล่า แต่ข้างที่ถนัดของปลาแต่ละพันธุ์จะต่างกันไป

นกแก้ว 9 ใน 10 ตัวใช้อุ้งตีนซ้ายจับลูกนัตแล้วใช้ปากขยับมันไปมา โดยปากนกแก้วนี้เปรียบได้กับมือขวาของเรา

บางครั้งการถนัดซ้ายก็เป็นข้อได้เปรียบ เช่นในการแข่งขันชกมวย ในภาพนี้ออสการ์ เดอ ลา โฮยาซึ่งถนัดซ้ายกำลังแลกหมัดกับสตีฟ ฟอร์บส์

แมวตัวผู้มักใช้อุ้งตีนซ้ายคว้าจับของ

Related Post

ทุกคนต่างมี “ข้างที่ถนัด”