มลภาวะทางแสงคืออะไร? - Science Illustrated Thailand

มลภาวะทางแสง (Light Pollutionคือแสงที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์ในเวลากลางคืน รวมถึงสภาวะของแสงที่สว่างจ้าจนเกินความจำเป็นจากการออกแบบติดตั้งหลอดไฟฟ้าหรือโคมไฟที่ไม่เหมาะสม จนเกิดผลกระทบต่อมนุษย์สิ่งแวดล้อม รวมถึงผลกระทบต่อกิจกรรมทางดาราศาสตร์ของนักดาราศาสตร์ มีสาเหตุดังนี้

1. การใช้งานแสงสว่างที่มากเกินความจำเป็น

2. การติดตั้งอุปกรณ์ให้ความสว่างที่ไม่เหมาะสมกับการใช้งาน

3. ขาดการควบคุมและจัดการระบบแสงสว่างที่ไม่ดีพอ

มลภาวะทางแสงที่ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของมนุษย์และสิ่งแวดล้อม มี 3 ประเภท ได้แก่

แสงเรืองบนท้องฟ้า (Sky Glow) คือแสงหรือความสว่างจากการกระทำของมนุษย์ ส่องแสงสว่างด้วยหลอดไฟฟ้าหรือแหล่งกำเนิดแสงขึ้นบนท้องฟ้า ทำให้เกิดผลกระทบต่อความสวยงามของท้องฟ้ายามค่ำคืนและการศึกษาด้านดาราศาสตร์ (Astronomical Observation)

แสงบาดตา (Glare) คือมลภาวะทางแสงที่เกิดจากทิศทางของแสงไฟที่ส่องสว่างจ้าเข้ามาในดวงตาโดยตรง ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการมองเห็นของมนุษย์ ซึ่งแสงบาดตาจะลดความคมชัดของวัตถุที่สายตาสามารถมองเห็นได้ และอาจก่อให้เกิดอาการบาดเจ็บจากการหดตัวของกล้ามเนื้อที่ควบคุมม่านตาชั่วคราว ส่งผลกระทบโดยตรงต่อประสิทธิภาพการมองเห็นและสังเกตเส้นทางของผู้ที่ต้องสัญจรในเวลากลางคืน

การรุกล้ำของแสง (Light trespass) คือแสงหรือความสว่างที่รุกล้ำเข้าไปในบริเวณของผู้อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต อาจเกิดจากการออกแบบโครงสร้างของหลอดไฟหรือส่วนประกอบของแสงจากหลอดไฟที่ไม่ควบคุมบริเวณให้แสงสว่าง ทำให้การรุกล้ำของแสงมีทิศทางส่องไปยังพื้นที่ของผู้อื่น เช่น การรุกล้ำของแสงที่ส่องไปยังห้องนอนของเพื่อนบ้านในเวลากลางคืน ทําให้เพื่อนบ้านหลับไม่สนิท ก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพในระยะยาวแก่เพื่อนบ้าน เป็นต้น

ผลกระทบของมลภาวะทางแสง (Effects of Light Pollution)

มลภาวะทางแสงที่เกี่ยวกับดาราศาสตร์ มลภาวะทางแสงส่งผลกระทบต่อกิจกรรมทางดาราศาสตร์โดยตรง แสงที่เรืองไปยังท้องฟ้าจากหลอดไฟฟ้า ทำให้บดบังทัศนียภาพในการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์และลดประสิทธิภาพในการสังเกตดวงดาวด้วยตาเปล่า หรือโดยอุปกรณ์ทางดาราศาสตร์

มลภาวะทางแสงที่เกี่ยวข้องกับระบบนิเวศ การใช้งานปริมาณหลอดไฟที่มากขึ้นจากการขยายตัวของเมืองและพื้นที่อุตสาหกรรม  ก่อให้เกิดมลภาวะทางแสงที่กระทบความเป็นอยู่ของมนุษย์และระบบนิเวศทั้งพืชและสัตว์ เช่น วงจรชีวิตของสิ่งมีชีวิตในเวลากลางคืน การผสมพันธุ์ การอพยพ และการหาอาหาร เป็นต้น

มลภาวะทางแสงที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพมนุษย์ แสงที่ส่องในเวลากลางคืนส่งผลกระทบต่อมนุษย์หลายประการ เช่น มลภาวะทางแสงทำให้ต่อมไพเนียล (Pineal) ในร่างกายมนุษย์หลั่งสารเมลาโทนิน (Melatonin) ในเวลากลางคืนลดลง ซึ่งส่งผลต่อการนอนหลับ (Sleep Disorder) และก่อให้เกิดโรคมะเร็งเต้านม เป็นต้น

วิธีการช่วยลดมลภาวะทางแสง (You Can Help)

การประหยัดพลังงานไฟฟ้า ลดการใช้พลังงานไฟฟ้าทั้งภายในครัวเรือน สถานที่ทำงานหรือพื้นที่สาธารณะ นอกจากจะช่วยประหยัดรายจ่ายตนเองและประเทศชาติแล้ว ยังลดปริมาณการเกิดมลภาวะทางแสงได้อีกด้วย

การติดตั้งโคมไฟครอบหลอดไฟฟ้า หลอดไฟฟ้าส่วนใหญ่ไม่ได้ถูกออกแบบให้ส่องแสงสว่างบริเวณที่ใช้งานเท่านั้น แสงบางส่วนจะกระเจิงออกรอบหลอดไฟฟ้า ทำให้เกิดแสงเรืองบนท้องฟ้า (Sky Glow) หรือแสงบาดตา (Glare) ขึ้น ซึ่งนับว่าสิ้นเปลืองพลังงานแสงโดยเปล่าประโยชน์ การติดตั้งโคมไฟครอบหลอดไฟฟ้า นอกจากจะลดการกระเจิงของแสงโดยรอบแล้ว ยังช่วยเพิ่มความสว่างให้กับพื้นที่ที่ติดตั้งอีกด้วย

การเลือกใช้หลอดไฟฟ้าให้เหมาะสม หลอดไฟฟ้าในปัจจุบันมีความหลากหลาย ทั้งชนิดของหลอดไฟ ความสว่าง สี อุณหภูมิ ซึ่งความแตกต่างข้างต้นส่งผลโดยตรงต่อพลังงานไฟฟ้าและการกระเจิงของแสงที่ขึ้นสู่ท้องฟ้า เช่น หลอดไฟ LED ให้ความสว่างมากกว่าหลอดไฟฟ้าชนิดอื่น ความสว่างที่มากเกินความจำเป็นทำให้เสียค่าไฟฟ้าอย่างไม่เกิดประโยชน์ แสงสีฟ้าอาจก่อให้เกิดอันตรายแต่ดวงตามากกว่าปกติและกระเจิงขึ้นสู่ท้องฟ้ามากขึ้น รวมถึงหลอดไฟฟ้าที่มีอุณหภูมิสูงจะทำให้อุณหภูมิห้องร้อนขึ้นและส่งผลทางอ้อมต่อการใช้งานเครื่องปรับอากาศที่มากขึ้นตามไปด้วย ดังนั้น การเลือกใช้หลอดไฟฟ้าที่เหมาะสมต่อการใช้งาน นอกจากจะลดการเกิดมลภาวะทางแสงแล้วยังเป็นการเลือกใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าให้เกิดประโยชน์สูงสุดอีกด้วย

Related Post

มลภาวะทางแสงคืออะไร?